Syndrom Gardnera – czym jest i dlaczego może być groźny dla Twojego dziecka?

Czy słyszeliście Państwo o syndromie Gardnera? Jeśli nie, to gorąco zachęcam do lektury niniejszego artykułu poświęconego temu właśnie tematowi.

Syndrom Gardnera to nic innego jak zespół alienacji rodzicielskiej [syndrom oddzielenia od opiekuna, inaczej: PASParental Alienation Syndrome (ang.)]. Nazwa wywodzi się od nazwiska amerykańskiego psychiatry sądowego – dr. Richarda Gardnera, który jako pierwszy zdefiniował problem alienacji rodzicielskiej (praca na ten temat została opublikowana w 1985 r.).

Na czym polega PAS? Otóż, zespół alienacji rodzicielskiej stanowi rodzaj zaburzenia u dziecka, które w czasie trwania sprawy o rozwód swoich rodziców, jest angażowane przez jednego z nich w krytykę drugiego rodzica (najczęściej tego, przy którym dziecko nie przebywa na co dzień). Co istotne, w przeważającej mierze krytyka ta jest zupełnie bezzasadna, a prezentowane przez dziecko zarzuty wobec rodzica odrzucanego są nieprawdziwe albo znacznie wyolbrzymione. W skrajnych przypadkach u dzieci z zaburzeniem PAS miłość i szacunek okazywany wcześniej drugiemu rodzicowi zastępuje pogarda, niechęć oraz wrogość wobec odrzucanego rodzica. W konsekwencji wystąpienia u dziecka zespołu alienacji rodzicielskiej zniszczeniu ulega istniejąca dotychczas dobra więź (relacja) małoletniego z rodzicem odrzucanym. W uproszczeniu chodzi tu więc o sytuację, kiedy poprzez stosowanie odpowiednich praktyk (m.in. manipulacja, szantaż emocjonalny, indoktrynacja) jeden z rodziców nastawia dziecko przeciwko drugiemu rodzicowi, na skutek czego ten ostatni zostaje przez dziecko odtrącony.

Jak rozpoznać PAS? Otóż, najczęstsze objawy zespołu alienacji rodzicielskiej są następujące:

dziecko jest przyporządkowane do alienującego rodzica (tego, który sądownie uzyskał prawo do opieki) i pod jego wpływem oczernia rodzica odtrąconego;
powody oskarżenia są często błahe, wymyślone lub wręcz absurdalne;
• złość na odrzucanego rodzica jest bezdyskusyjna, pozbawiona uzasadnienia;
dziecko twierdzi, że samo podjęło decyzję o odrzuceniu drugiego rodzica, co fachowo nazywa się fenomenem niezależnego myśliciela;
dziecko odruchowo wspiera rodzica, z którym na stałe mieszka;
dziecko nie ma poczucia winy, lekceważąc uczucia odrzuconego rodzica;
stwierdzenia dziecka odzwierciedlają język i styl myślenia oskarżającego rodzica;
• złość rozszerzana jest stopniowo na dalszą rodzinę oraz osoby związane ze znienawidzonym rodzicem.

Dr. Gardner wyodrębnił 3 formy zjawiska alienacji rodzicielskiej: o stopniu łagodnym, umiarkowanym oraz ostrym (poważnym).

Co ciekawe, badania prowadzone nad występowaniem PAS były krytykowane przede wszystkim z uwagi na brak podstaw naukowych. PAS nie został sklasyfikowany oficjalnie jako zaburzenie psychiczne (jednostka chorobowa), co nie oznacza, że odpowiadający mu zespół objawów nie pojawi się w tej klasyfikacji w przyszłości.

Warto natomiast wiedzieć, że w kwietniu 2008 roku, Departament Sądów Powszechnych Ministerstwa Sprawiedliwości rozesłał do prezesów sądów apelacyjnych, z prośbą o rozesłanie jednostkom podległym, pismo zawierające opinie Instytutu Ekspertyz Sądowych oraz Polskiego Towarzystwa Psychologicznego w sprawie „posługiwania się tzw. syndromem Gardnera (PAS)”. M.in. Departament stwierdził, że akceptowane jest powoływanie się przez biegłych na objawy i zależności wynikające z relacji pomiędzy głównym opiekunem a dzieckiem, opisane jako PAS.

Dosyć często słyszy się o problemie PAS w kontekście uporczywego utrudniania przez jednego z rodziców kontaktów z dzieckiem drugiemu rodzicowi, w szczególności, gdy samo dziecko w sposób obiektywnie nieuzasadniony gorliwie deklaruje niechęć do kontaktów z drugim rodzicem.

Z pewnością nie należy lekceważyć wystąpienia u dziecka objawów PAS, które mogą doprowadzić do bezpowrotnego zniszczenia relacji małoletniego z drugim rodzicem, co z kolei może prowadzić do poważnych konsekwencji dla psychiki dziecka.

Jak walczyć z PAS? No właśnie, co robić, gdy zaobserwujemy u naszego dziecka objawy syndromu Gardnera? Proszę pamiętać, że stosowanie przez rodzica metod manipulacji dzieckiem, które mają doprowadzić do zniszczenia jego relacji z drugim rodzicem stanowi formę przemocy psychicznej wobec dziecka, w wyniku której dobro dziecka może być zagrożone, a dziecku wyrządzana jest krzywda. A zatem, jeśli zauważycie Państwo u swojego dziecka objawy PAS, warto rozważyć założenie w sądzie sprawy o ograniczenie (a może nawet pozbawienie – w zależności od okoliczności danej sytuacji) władzy rodzicielskiej drugiemu rodzicowi, który dopuszcza się takich niepokojących nadużyć wobec dziecka.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *