Sądowe ustalenie ojcostwa – czym jest i kiedy może okazać się niezbędne?

Zasadniczo istnieją 3 sposoby na ustalenie ojcostwa. Po pierwsze, o ile dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania lub unieważnienia, istnieje domniemanie, że pochodzi ono od męża matki. W tym przypadku jeżeli mąż ma wątpliwości co do pochodzenia dziecka, może kwestionować swoje ojcostwo przez wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przed sądem.

Sytuacja nieco bardziej się komplikuje, gdy dziecko pochodzi ze związku pozamałżeńskiego, gdyż wówczas nie obowiązuje wskazane powyżej domniemanie. Jak ustalić ojcostwo w tym przypadku? Otóż, jeżeli dziecko pochodzi ze związku pozamałżeńskiego można ustalić kto jest ojcem dziecka na dwa sposoby. Pierwszy z nich zakłada uznanie ojcostwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego poprzez złożenie stosownego oświadczenia przez mężczyznę, potwierdzonego następnie przez matkę dziecka. Jest to rozwiązanie bardzo wygodne i szybkie, jednak, aby mogło mieć miejsce, potrzebna jest zgoda mężczyzny wskazanego przez matkę jako tego, od którego pochodzi dziecko. Co ciekawe, uznanie ojcostwa może nastąpić również przed sądem opiekuńczym.

Trzecim sposobem ustalenia ojcostwa jest sądowe ustalenie ojcostwa, któremu chciałabym poświęcić niniejszy artykuł. Otóż, sądowe ustalenie ojcostwa stanowi sposób na ustalenie ojca dziecka pochodzącego ze związku pozamałżeńskiego. Kiedy należy je rozważyć? Do sądowego ustalenia ojcostwa dochodzi najczęściej, gdy partner matki nie wyraża zgody na uznanie dziecka przed kierownikiem usc, kwestionując pochodzenie dziecka. Wówczas jedynym sposobem na prawne ustalenie ojcostwa pozostaje wytoczenie w sądzie powództwa o ustalenie ojcostwa.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka, albo ten, kto był dawcą komórki rozrodczej w przypadku dziecka urodzonego w wyniku dawstwa partnerskiego w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji.

Z powództwem o ustalenie ojcostwa może wystąpić:

– dziecko

– matka dziecka

– domniemany ojciec dziecka

– prokurator (jeśli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego)

Istnieją jednak pewne ograniczenia. Np. matka ani domniemany ojciec nie mogą wystąpić do sądu o ustalenie ojcostwa po śmierci dziecka lub po osiągnięciu przez nie pełnoletności. W sprawie o ustalenie ojcostwa przepisy jasno precyzują także kto ma legitymację bierną (czyli kto może być pozwany) w zależności od tego kto wytacza powództwo.

Co do zasady ciężar dowodu spoczywa na osobie wytaczającej powództwo czyli  na powodzie (jeśli powodem jest matka, to na niej spoczywać będzie obowiązek wykazania, że dziecko pochodzi od wskazanego przez nią mężczyzny).

Oczywiście domniemanie ojcostwa podlega wzruszeniu, tzn. można je obalić. Pozwany ojciec może bowiem wykazywać, że pomimo utrzymywania stosunku płciowego z matką dziecka nie jest on jego ojcem (tu z pomocą przychodzą dowody z badania grupy krwi, testu DNA, opinii biegłego co do stopnia rozwoju dziecka, zeznań świadków itp.). Pozwany może wskazywać także, że w okresie poczęcia dziecka matka miała także innych partnerów z którymi utrzymywała kontakty seksualne. Tu jednak konieczne jest wykazanie, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne.

Co ważne, ustalenie ojcostwa może nastąpić jedynie na podstawie wystarczających (pewnych) dowodów. Należy wiedzieć, że samo badanie krwi pomaga wykluczyć wstępnie ojcostwo natomiast nie stanowi dowodu pewnego na jego potwierdzenie. Kluczowym dowodem w sprawie o ustalenie ojcostwa jest zazwyczaj wynik testu DNA wraz z ekspertyzą biegłego. Koszt badania do celów sądowych może wynieść ok. 1.500-1.700 zł lub więcej. Testy prywatne zwykle kosztują mniej (np. 500-1.300 zł). Różnice w cenie spowodowane są najczęściej kwestiami proceduralnymi (m.in. przy teście sądowym wymagana jest ekspertyza biegłego).

Powództwo w sprawie o ustalenie ojcostwa wnosi się do wydziału rodzinnego sądu rejonowego. Warto też wiedzieć, że strona dochodząca ustalenia ojcostwa nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.

Proszę jeszcze pamiętać, że w procesie o ustalenie ojcostwa można jednocześnie dochodzić innych określonych roszczeń, np. zasądzenia alimentów na dziecko lub nadania dziecku nazwiska ojca.

W przygotowaniu profesjonalnie wyglądającego pozwu, zawierającego właściwe dla sprawy roszczenia oraz wnioski dowodowe z pewnością pomoże Państwu adwokat prowadzący sprawy z zakresu prawa rodzinnego 🙂

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *