Kiedy można adoptować dziecko?

Rozpoczynając rozważania na temat adopcji zacznę od tego czym w ogóle jest adopcja? Adopcja (łac. adoptio), przysposobienie, usynowienie – jest formą przyjęcia do rodziny osoby obcej, stwarzającą stosunek podobny do relacji biologicznych rodziców i ich dzieci. W polskim prawie adopcja funkcjonuje pod pojęciem przysposobienia i rozumiana jest jako stosunek prawno-rodzinny, który powstaje pomiędzy przysposabiającym a przysposobionym. Głównym celem adopcji jest zapewnienie dziecku pozbawionemu naturalnego środowiska rodzinnego normalnych warunków rozwoju (czyli takich jakie istnieją w prawidłowo funkcjonującej pełnej rodzinie naturalnej).

O przysposobieniu traktują przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy [KRO]. O instytucji przysposobienia można pisać wiele. W tym artykule chciałabym skupić się na kwestiach podstawowych związanych z adopcją, a mianowicie przesłankach przysposobienia, które pozwolą jednocześnie odpowiedzieć na pytanie postawione w tytule artykułu a więc kiedy można adoptować dziecko?

Obowiązujące przepisy prawne stawiają wymogi zarówno wobec osoby przysposabiającego jak i przysposobionego. I tak, aby mogło dojść do przysposobienia po stronie przysposabiającego (chcącego adoptować dziecko) muszą być spełnione następujące wymogi:

  • osoba przysposabiająca musi posiadać pełną zdolność do czynności prawnych (co do zasady ukończone 18 lat, brak jakiegokolwiek ubezwłasnowolnienia, brak pozbawienia władzy rodzicielskiej);
  • przysposabiający powinien posiadać odpowiednie kwalifikacje podmiotowe (chodzi tu poziom umysłowy i moralny, a także pewne zdolności opiekuńczo-wychowawcze), stanowiące uzasadnienie, iż będzie on sprawował pieczę nad przysposobionym w sposób należyty, wywiązując się z wszelkich obowiązków wobec przysposobionego oraz co do zasady posiadać opinię kwalifikacyjną i świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny; (informacje o szkoleniach adopcyjnych można znaleźć m.in. na stronach ośrodków adopcyjnych);
  • pomiędzy przysposabiającym a przysposobionym powinna być zachowana odpowiednia różnica wieku (przyjmuje się, iż powinno to być przynajmniej 18 lat lecz nie jest to różnica wieku bezwzględnie obowiązująca);
  • przysposabiający musi przedstawić wyraźne żądanie, iż chce przysposobić dziecko (w przypadku gdy przysposabiający pozostaje w związku małżeńskim, konieczna jest zgoda współmałżonka, chyba, że nie ma on zdolności do czynności prawnych bądź niemożliwe jest porozumienie się z nim w kwestii przysposobienia);
  • co do zasady orzeczenie o przysposobieniu nie może zostać wydane w przypadku śmierci przysposabiającego.

Z kolei po stronie osoby przysposabianej wymagane są:

  • małoletniość, gdyż przysposobić można tylko dziecko do 18 roku życia! (tu ważny jest dzień złożenia w sądzie wniosku o przysposobienie dziecka)
  • wzgląd na dobro dziecka (można przysposobić dziecko wyłącznie dla jego dobra – tu liczy się możliwość powstania silnej więzi uczuciowej między dzieckiem a przysposabiającym, zapewnienie należytych warunków prawidłowego wychowania, pod uwagę brana jest także sytuacja materialna przysposabiającego itp.)
  • jeżeli dziecko ukończyło 13 lat, aby doszło do przysposobienia musi ono wyrazić na nie swoją zgodę (zgoda musi być wyrażona przed sądem w sposób wyraźny i bezpośredni, brak zgody co do zasady uniemożliwia dalszą procedurę adopcyjną; w określonych przypadkach sąd może jednak nie przesłuchiwać dziecka);
  • dziecko musi być żywe (jeżeli małoletni w czasie trwania postępowania o przysposobienie umrze sąd umorzy postępowanie jako bezprzedmiotowe)

Ponadto, aby sąd mógł orzec przysposobienie dziecka potrzebna jest zgoda rodziców przysposabianego, chyba że zostali oni pozbawieni władzy rodzicielskiej lub są nieznani albo porozumienie się z nimi napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Ze względu na szczególne okoliczności, Sąd może orzec przysposobienie pomimo braku zgody rodziców, których zdolność do czynności prawnych jest ograniczona, jeżeli odmowa zgody na przysposobienie jest oczywiście sprzeczna z dobrem dziecka. Należy jednak pamiętać, że zgoda biologicznych rodziców na przysposobienie ich dziecka nie może być wyrażona wcześniej niż po upływie 6 tygodni od urodzenia się dziecka.

O możliwych rodzajach przysposobienia oraz skutkach adopcji napiszę w kolejnym artykule, gdyż tematyka ta jest szeroka i wymaga w mojej ocenie oddzielnego omówienia.

Podsumowując, niewątpliwie procedura adoptowania dziecka wymaga czasu oraz dużego zaangażowania i cierpliwości ze strony przyszłych rodziców decydujących się na adopcję. Pamiętajmy również, że w postępowaniu dotyczącym przysposobienia małoletniego dziecka przed sądem pomocne okazać się może wsparcie dobrego adwokata specjalizującego się w prawie rodzinnym 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *